Badanie OGTT, czyli doustny test tolerancji glukozy, zna wiele osób. A OFTT? Doustny test tolerancji tłuszczów jest mniej popularny, choć może dostarczyć bardzo ważnych informacji o Twoim zdrowiu metabolicznym. W pewnym sensie przypomina OGTT, ale zamiast oceniać odpowiedź organizmu na glukozę, sprawdza poziom trójglicerydów po spożyciu standaryzowanego posiłku tłuszczowego.

To badanie jest stosunkowo nowe, dlatego warto dowiedzieć się, na czym polega i komu może się szczególnie przydać.

Co to jest OFTT?

OFTT (oral fat tolerance test) to doustny test tolerancji tłuszczów. Jest to badanie laboratoryjne, które ocenia poposiłkowe stężenie trójglicerydów we krwi.

Trójglicerydy są jednym z najważniejszych elementów profilu lipidowego. Ich prawidłowe stężenie ma ogromne znaczenie dla zdrowia sercowo-naczyniowego. Coraz więcej badań wskazuje, że ocena lipidów tylko na czczo nie zawsze wystarcza, ponieważ znaczną część doby spędzamy po posiłku. Dlatego poziomy lipidów po jedzeniu mogą lepiej odzwierciedlać rzeczywisty stan metaboliczny organizmu.

Dlaczego warto oceniać trójglicerydy po posiłku?

Podwyższone trójglicerydy poposiłkowe:

• zwiększają ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych
• wiążą się z niższym HDL i wyższym LDL
• sprzyjają uszkodzeniu śródbłonka naczyń
• przyspieszają rozwój miażdżycy

W 2016 roku w wytycznych EAS i EFLM uznano profil lipidowy nie na czczo za standard oznaczania lipidów. Za podwyższone trójglicerydy po posiłku przyjęto wartości co najmniej 75 mg/dl (2 mmol/l).

Dyslipidemia aterogenna jest jednym z głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, szczególnie u osób z:

• otyłością brzuszną
• cukrzycą typu 2
• insulinoopornością
• nieprawidłową tolerancją glukozy

Czy wysokie trójglicerydy wymagają leczenia?

Tak. Postępowanie zależy od wieku, wyników badań i obecności innych czynników ryzyka.

• osoby po 20 roku życia z umiarkowaną hipertriglicerydemią (ok. 168–499 mg/dl) – zalecana zmiana stylu życia
• osoby w wieku 40–75 lat z umiarkowaną lub ciężką hipertriglicerydemią oraz zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym – włączenie leków obniżających TG, zwykle statyn

Jak obniżyć trójglicerydy? Styl życia ma kluczowe znaczenie

Aktywność fizyczna

Najbardziej korzystne są ćwiczenia aerobowe:

• bieganie
• jazda na rowerze
• narty
• rolki
• nordic walking

Poprawiają profil lipidowy, szczególnie obniżają TG i podnoszą HDL.

Dieta przy podwyższonych trójglicerydach

Zaleca się:

• eliminację tłuszczów trans
• ograniczenie tłuszczów nasyconych
• zwiększenie spożycia tłuszczów nienasyconych
• zamianę cukrów prostych i żywności przetworzonej na produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce

Redukcja masy ciała bardzo wyraźnie poprawia wyniki.

Komu zleca się badanie OFTT?

OFTT jest szczególnie polecane osobom, które mają trójglicerydy:

• na czczo w zakresie 89–175 mg/dl
• nie na czczo 115–200 mg/dl

Osoby z bardzo niskimi TG zwykle nie mają nieprawidłowych wyników w teście. U pacjentów z wartościami powyżej 175 mg/dl diagnoza i tak jest jasna, dlatego OFTT często nie jest już konieczne.

Badanie jest wyjątkowo przydatne u pacjentów z:

• cukrzycą typu 2
• insulinoopornością
• nieprawidłową tolerancją glukozy
• NAFLD i NASH
• przewlekłą chorobą nerek
• przewlekłym zakażeniem HCV

Wskazania do wykonania OFTT

• profilaktyka u mężczyzn po 35 r.ż. i kobiet po 45 r.ż.
• podwyższone TG na czczo lub po posiłku
• miażdżyca
• cukrzyca typu 2
• nadciśnienie tętnicze
• insulinooporność
• choroba wieńcowa
• nadwaga i otyłość
• brak aktywności fizycznej
• palenie papierosów
• menopauza
• obciążający wywiad rodzinny

Jak wygląda doustny test tolerancji tłuszczów OFTT?

Kwalifikacja do badania

Pacjent powinien mieć:

• TG na czczo 89–175 mg/dl
  lub
• TG nie na czczo 115–200 mg/dl

Za nieprawidłowy wynik uznaje się trójglicerydy powyżej 220 mg/dl po posiłku.

Posiłek testowy jest standaryzowany i zawiera:

• 75 g tłuszczu
• 25 g węglowodanów
• 10 g białka

Przygotowanie do OFTT

• 10–12 godzin na czczo
• brak intensywnego wysiłku 24–48 godzin wcześniej
• brak alkoholu 24–48 godzin przed badaniem

Warto mieć ze sobą aktualny wynik TG.

Przebieg badania krok po kroku

1. pobranie krwi na czczo
2. wypicie posiłku testowego w ciągu 5 minut
3. 4 godziny bez jedzenia i bez wysiłku, można pić wodę
4. ponowne pobranie krwi na trójglicerydy

Jak interpretować wynik OFTT?

• wynik prawidłowy: do 220 mg/dl
• wynik wysoki: 221–499 mg/dl
• wynik bardzo wysoki: powyżej 499 mg/dl

Co dalej po teście?

• wynik prawidłowy – brak konieczności interwencji
• wynik wysoki – zmiana stylu życia, kontrola po ok. 3 miesiącach
• wynik bardzo wysoki – konieczna farmakoterapia i dalsza diagnostyka

Jak często wykonywać OFTT?

Nie ma sztywnych wytycznych. Zwykle przyjmuje się kontrolę co 3 miesiące, szczególnie gdy wprowadzono zmiany w diecie lub leczeniu. U pacjentów z NAFLD stosuje się podobne odstępy czasowe.

Co wpływa na wynik OFTT?

• aktywność fizyczna
• spożywanie alkoholu
• wiek
• dieta
• płeć
• BMI
• skład ciała
• pochodzenie etniczne

Czy OFTT ma działania niepożądane?

Większość pacjentów znosi badanie dobrze. Posiłek testowy zwykle jest określany jako akceptowalny w smaku. Mogą jednak wystąpić:

• nudności
• biegunka
• wymioty
• bóle brzucha
• osłabienie
• gorsze samopoczucie

Objawy zazwyczaj są łagodne i krótkotrwałe.

Podsumowanie

OFTT to nowoczesne badanie, które pozwala ocenić poposiłkowe trójglicerydy i realne ryzyko sercowo-naczyniowe. Jest szczególnie ważne u osób z otyłością, cukrzycą typu 2, insulinoopornością oraz podwyższonym TG. Odpowiednia dieta, aktywność fizyczna i w razie potrzeby leczenie farmakologiczne mogą znacząco poprawić wyniki oraz zmniejszyć ryzyko powikłań.