Freddie Mercury jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych osób, które zmarły z powodu powikłań związanych z AIDS. Do dziś jego historia przypomina, jak ogromny wpływ zakażenie wirusem HIV może mieć na cały organizm. Czy jednak choroba mogła oddziaływać również na tarczycę? I czy Freddie Mercury mógł zmagać się z zaburzeniami jej pracy?
Choć nie znamy odpowiedzi na to pytanie, współczesna medycyna pozwala nam lepiej zrozumieć zależność między HIV, AIDS a funkcjonowaniem tarczycy.
HIV i AIDS – czym się różnią?
Na początku warto uporządkować nazewnictwo, ponieważ wiele osób używa tych pojęć zamiennie.
HIV (Human Immunodeficiency Virus) to ludzki wirus niedoboru odporności. Z kolei AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome) to zespół nabytego niedoboru odporności, czyli zaawansowane stadium zakażenia HIV, które rozwija się w przypadku braku skutecznego leczenia.
Nieleczone zakażenie HIV stopniowo uszkadza układ odpornościowy. W efekcie organizm przestaje skutecznie bronić się przed infekcjami oraz nowotworami. Chorzy mogą doświadczać między innymi:
- przewlekłych biegunek,
- znacznej utraty masy ciała,
- wyniszczenia organizmu,
- grzybic przewodu pokarmowego,
- wysypek,
- wypadania włosów,
- zaburzeń neurologicznych,
- zakażeń oportunistycznych.
Na szczęście obecnie dostępne leczenie antyretrowirusowe pozwala skutecznie kontrolować zakażenie HIV. Dzięki temu osoby zakażone mogą prowadzić aktywne życie, a ryzyko rozwoju AIDS jest znacznie mniejsze niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu.
Czy HIV wpływa na tarczycę?
Tak, zakażenie HIV może wpływać na funkcjonowanie tarczycy. Nie oznacza to jednak, że każda osoba zakażona rozwinie chorobę tarczycy.
Wpływ HIV na gospodarkę hormonalną jest złożony. Wynika przede wszystkim z kilku mechanizmów.
Utrata masy ciała i zmiany metaboliczne
Jednym z charakterystycznych objawów zaawansowanego zakażenia HIV jest znaczna utrata masy ciała oraz wyniszczenie organizmu. Tymczasem zapotrzebowanie na hormony tarczycy zależy między innymi od masy ciała oraz stanu odżywienia.
Dodatkowo niedobory żywieniowe mogą wpływać na funkcjonowanie całego układu hormonalnego.
Zaburzenia pracy układu odpornościowego
Ponieważ HIV prowadzi do uszkodzenia układu odpornościowego, może również oddziaływać na przebieg chorób autoimmunologicznych, w tym autoimmunologicznego zapalenia tarczycy.
Jednak wbrew temu, co mogłoby się wydawać, badania nie wykazały jednoznacznie zwiększonej częstości występowania choroby Hashimoto u osób leczonych z powodu HIV.
Wpływ leków przeciwwirusowych
Istotną rolę odgrywa także leczenie antyretrowirusowe. Niektóre stosowane leki mogą wpływać na metabolizm hormonów tarczycy lub pogarszać wchłanianie lewotyroksyny u osób leczonych z powodu niedoczynności tarczycy.
Dlatego pacjenci z HIV i jednoczesną chorobą tarczycy wymagają indywidualnego monitorowania terapii.
Jak często występują zaburzenia tarczycy u osób z HIV?
Jawna choroba tarczycy występuje stosunkowo rzadko i dotyczy około 1–2% osób zakażonych HIV.
Znacznie częściej obserwuje się jednak nieprawidłowe wyniki badań hormonalnych. Szacuje się, że mogą one występować nawet u 35% pacjentów, czyli u mniej więcej co trzeciej osoby zakażonej.
Najczęściej spotykane są:
- subkliniczna niedoczynność tarczycy (podwyższone TSH przy prawidłowym FT4),
- obniżone stężenie FT4,
- zaburzenia wynikające z działania leków przeciwwirusowych.
Co ważne, nie oznacza to automatycznie rozwoju choroby Hashimoto.
Czy u osób z HIV może wystąpić nadczynność tarczycy?
Tak. Choć zdecydowanie częściej mówi się o niedoczynności, u części pacjentów może rozwinąć się również nadczynność tarczycy.
Najczęściej dochodzi do tego w okresie odbudowy układu odpornościowego po rozpoczęciu skutecznego leczenia antyretrowirusowego. Wówczas może ujawnić się choroba Gravesa-Basedowa, będąca najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy o podłożu autoimmunologicznym.
Czy Freddie Mercury mógł mieć zaburzenia pracy tarczycy?
Nie istnieją informacje medyczne potwierdzające, że Freddie Mercury chorował na niedoczynność lub nadczynność tarczycy.
Można jednak przypuszczać, że takie zaburzenia były możliwe. Wiemy bowiem, że nawet u jednej trzeciej osób zakażonych HIV występują nieprawidłowości w badaniach czynności tarczycy.
Jeżeli u Freddiego Mercury’ego rzeczywiście pojawiły się zaburzenia hormonalne, mogły dodatkowo wpływać na jego samopoczucie. Z drugiej strony, w zaawansowanym stadium AIDS dominowały znacznie cięższe objawy choroby, dlatego ewentualne problemy z tarczycą mogły pozostać niezauważone lub mieć niewielkie znaczenie kliniczne.
